Beestjes tussen de tenen

Door ESTHER VAN OSSELEN
 
Vervelende beestjes en paddestoelen tussen de tenen, daar komt voetschimmel eigenlijk op neer.
 

Door al te enthousiaste hygiëne zet je de deur open voor schadelijke plantjes en beestjes.

De Trichophyton-schimmelsoorten kruipen in de bovenste huidlaag. Het gealarmeerde afweersysteem stuurt daar stoffen op af die de schimmel aanvallen. Daardoor werken de stamcellen die de huid vernieuwen, extra hard. Het lichaam probeert de schimmel kwijt te raken door de hoornlaag sneller te vervangen, met vervelende gevolgen.

Meestal kan het lichaam de Trichophyton zelf de baas. Droog uw voeten na bad of douche goed af, draag katoenen of wollen sokken tegen het transpireren en ventilerende schoenen.

,,Op blote voeten lopen is nog het beste, maar slippers of sandalen zijn ook goed,’’ zegt Roy Beijaert, huisarts in Maarssen. Houd de voeten verder goed schoon, maar was ze alleen met water.

,,Zeep is als het ware Pokon voor je schimmels, die zijn echt gék op ingezeepte voeten,’’ zegt Beijaert. ,,En juist door zeep te gebruiken krijg je stinkvoeten.’’ Zeep verstoort namelijk het evenwicht van bacteriën en schimmels op de huid.

Onbewust werken we samen met bacteriesoorten die op onze huid wonen, zonder die te beschadigen. In ruil voor onze gastvrijheid houden die commensalen (of ‘disgenoten’) schadelijke bacteriën en schimmels op afstand.

Wie door al te enthousiaste hygiëne zijn huidflora afslacht, zet de deur open voor schadelijke plantjes en beestjes. Zoals een schimmel, die de huid stuk kan maken. En een kapotte huid is een gemakkelijke prooi voor vijandelijke bacteriën, die vieze voetengeur verspreiden. Dagelijks wassen met warm water en schone sokken aantrekken moet natuurlijk wel.

Schimmels kunnen ook elders op het lijf voorkomen. Vooral kinderen krijgen ringworm: een ronde of ovale rode vlek die in het midden begint te genezen. Ook in de liezen, op de behaarde hoofdhuid en in de baardstreek kunnen schimmels roodheid, schilfering en jeuk veroorzaken. Op behaarde plaatsen kan de schimmel via de haarzakjes dieper de huid inkruipen.

Nog lastiger te bestrijden zijn schimmelnagels. Dat zou u misschien niet zeggen na de reclamespotjes met ‘Schimpie de nagelschimmel’. Het NHG is niet erg blij met deze spot, die mensen aanspoort met schimmelnagels naar de huisarts te gaan. Want veel dokters vinden het middel erger dan de kwaal.

,,Je vraagt je af waarom mensen daarvoor kiezen,’’ zegt Beijaert, terwijl hij de bijwerkingen opnoemt: leverfunctiestoornissen, ernstige bloedafwijkingen, huidreacties, diarree, hevige allergische reacties, smaakstoornissen.

,,Ik ken een banketbakker die per se tabletjes wilde voor zijn schimmelnagels. Die heeft een half jaar zijn eigen taartjes niet kunnen proeven.’’ Lastig is dat het middel zeker drie maanden moet worden geslikt. ,,En dat is meestal niet lang genoeg,’’ zegt Beijaert.

Daarom geven veel huisartsen knipperlicht-therapie: afwisselend één week slikken, en drie weken niet. En dat zes maanden volhouden. De enige echt medische reden om schimmelnagels aan te pakken is infectiegevaar bij een verzwakte afweer. Zo kunnen diabetici en aidspatiënten van schimmels uit hun eigen of andermans nagels erg ziek worden.

Esther van Osselen is medisch journaliste. Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).